КОРПУС БЕЛАРУСКІХ ПСІХОЛАГА-ПЕДАГАГІЧНЫХ ТЭРМІНАЎ: ПРЫНЦЫПЫ СТВАРЭННЯ, СТРУКТУРНА-ЗМЕСТАВЫЯ АСАБЛІВАСЦІ

Abstract

The article is devoted to a comprehensive analysis of the structure and peculiarities of the formation of the body of Belarusian psychological and pedagogical terminology, which currently comprises 12,606 units. The sources for the study are 24 terminological publications of various types, published over the last 100 years. The primary focus of the research is on the quantitative and qualitative characteristics of terms based on their structure. It has been revealed that, according to the number of structural-semantic components, the terminology system of psychology and pedagogy is represented by mono-lexemic and poly-lexemic designations. The lexical-grammatical classes of single-lexeme terms (substantives, adjectives, verbs, adverbs) are described in detail; among these, substantive terms are the most widespread, which is determined by the dominance of nominative and definitional functions, the realization of which is facilitated by the high degree of abstraction of substantives at the lexical and grammatical levels of the language system. The author highlights the problems of lexicographical fixation of complex multi-component designations. The research testifies to the complexity and dynamic nature of the development of the Belarusian psychological and pedagogical terminology system.

Артыкул прысвечаны комплекснаму аналізу структуры і асаблівасцей фарміравання корпуса беларускай псіхолага-педагагічнай тэрміналогіі, які на гэтым этапе налічвае 12 606 адзінак. Крыніцамі вывучэння з’яўляюцца 24 тэрміналагічныя выданні розных тыпаў, апублікаваныя на працягу апошніх 100 гадоў. Асноўная ўвага ў даследаванні надаецца колькаснай і якаснай характарыстыцы тэрмінаў паводле іх структуры. Выяўлена, што ў адпаведнасці з колькасцю структурна-семантычных частак тэрмінасістэма псіхалогіі і педагогікі прадстаўлена моналексемнымі і полілексемнымі найменнямі. Падрабязна апісваюцца лексіка-граматычныя класы адналексемных тэрмінаў (субстантывы, ад’ектывы, дзеясловы, прыслоўі), сярод якіх найбольш пашыраны тэрміны-субстантывы, што абумоўлена дамінаваннем намінацыйнай і дэфініцыйнай функцый, рэалізацыі якіх спрыяе высокая ступень абстрагаванасці субстантываў на лексічным і граматычным узроўнях моўнай сістэмы. Аўтарам асвятляюцца праблемы лексікаграфічнай фіксацыі складаных шматкампанентных намінацый. Даследаванне сведчыць пра складанасці і дынамічнасць развіцця беларускай псіхолага-педагагічнай тэрмінасістэмы.