ЛЕКСІКА ЭМАЦЫЯНАЛЬНАЙ СФЕРЫ ЧАЛАВЕКА Ў БЕЛАРУСКАЙ МОВЕ: СТРУКТУРА, СЕМАНТЫКА, ФУНКЦЫЯНАВАННЕ

Abstract

Упершыню на аснове значнага па аб’ёме рэпрэзентатыўнага фактычнага матэрыялу праведзена класіфікацыя негатыўных эмацыянальных намінацый з інварыянтнымі значэннямі гора, гневу, агіды, нянавісці, пагарды, віны, сораму, страху, пазітыўных эмоцый радасці, цікавасці, а таксама амбівалентнай эмоцыі здзіўлення. Акрэслены прынцыпы лексікаграфічнага апісання эмацыянальна-падзейнай лексікі і спосабы яе лексікаграфавання, укладзены першы ў лексікаграфічнай практыцы «Тлумачальны слоўнік намінацый эмацыянальнай сферы чалавека». Выяўлены асноўныя мадэлі семантычнай дэрывацыі ў эмацыянальна-пачуццёвай сферы, заснаваныя на суадносінах зыходных і рэцыпіентных ЛСВ. Вызначаны асаблівасці функцыянавання субстантыўных, ад’ектыўных і дзеяслоўных эмацыянальных намінацый у мастацкім і публіцыстычным дыскурсах. For the first time, based on a significant amount of representative factual material, a classification of negative emotional nominations with invariant meanings of grief, anger, disgust, hatred, contempt, guilt, shame, fear, as well as positive emotions of joy, interest and surprise was carried out. The principles of the lexicographic description of emotional-eventive vocabulary and the methods of its lexicography have been clarified, and the first in lexicographic practice “Explanatory Dictionary of Nominations of the Emotional Sphere of a Person” has been compiled. The main models of semantic derivation in the emotional-sensory sphere are identified, which are based on the relationship between the original and recipient lexical-semantic variants. The features of the functioning of substantive, adjective and verbal emotional nominations in artistic and journalistic discourse are determined.